Schoolplatenmuseum Deinum

Exposities

We stellen permanente exposities samen. Een verrassende combinatie van schoolplaten, de tijdsgeest van de 19e en 20e eeuw weergeven. Schoolplaten brachten de wereld in het klaslokaal, in een periode toen er nog geen televisie en internet was.

per maart 2019

Nieuwe expositie:

‘De eerste, de beste? – schoolplatenpionier van Lummel

We kennen allemaal de schoolplatentekenaars Jetses, Koekoek en Isings. Maar wie kent Hendrik Jan van Lummel (Amersfoort, 19 november 1815 – Utrecht, 18 september 1877)? Lummel was onderwijzer, schrijver en tekenaar van schoolplaten in de 19e eeuw. Hij was daarmee de eerste auteur die op grote schaal het onderwijs hielp met zijn platen. Het schoolplatenmuseum in Deinum zet de tekenaar in het zonnetje met een expositie tot 1 januari 2020.

Insecten, bedrijven & ambachten, Christelijke verbeelding
In de 19e eeuw was Lummel erg actief. Hij was daarmee ruim voor de eerste leerplichtwet van 1900 (en later rond de onderwijs pacificatie van 1917) werkzaam om scholen beter onderwijs te geven. De onderwerpen die hij tekende waren zeer breed: Lummel tekende zoogdieren, ambachten, insecten, Christelijke verhalen, bedrijven, het landschap, maar ook onderwerpen dichtbij huis zoals over de tuin, de huiskamer en opvoedkundige thema’s.
Hij was daarmee de grondlegger van het Nederlandse (schoolplaten)onderwijs. Alle platen die van Lummel maakte voor het ‘aanschouwelijke onderwijs’ waren gericht op de basis, kort en krachtig. In zijn werk zijn geen kinderen afgebeeld.
In totaal maakte van Lummel ruim 150 platen. Hij tekende zelf de platen en schreef de handleidingen erbij. Rond 1900 werden de platen ook van Franstalige teksten voorzien, zodat ze in België gebruikt konden worden. Na 1900 werkte Jozef Hoevenaar (1840-1926) zijn werk uit, zo werden de authentieke platen levendiger en kleurrijker.

Ruim 130 van Lummel platen in Deinum
Van het geschatte aantal van 150+ platen die van Lummel maakte zijn er in het Schoolplatenmuseum 130 aanwezig. Conservator Piet Heeringa: “Omdat we zoveel in bezit hebben lijkt de collectie redelijk compleet. Toch duikt er nog wel een ‘nieuwen’ op. Dat is bijzonder. Nog maar kort geleden hebben we de plaat Blad, bloem en vrucht toegevoegd. Die is vermoedelijk gemaakt rond 1870.” Van Lummel was ook een zakelijke tekenaar volgens Heeringa: “van Lummel reproduceerde regelmatig zijn tekeningen, maar had er een handje van om bij iedere nieuwe editie iets aan te passen of iets toe te voegen. Vermoedelijk hielp dat de verkoop…”

De expositie duurt tot eind december 2019.

Voorgerecht: 10.00 p / p. Inclusief koffie / thee, oranjekoek en rondleiding

Eerdere exposities:

Iepen mienskip op schoolplaten 
Opgroeien van een kleine wereld thuis, naar landen ver weg.
(januari 2018 -januari 2019)

Hoe heurde het eigenlijk?
Opvoeden, normen en waarden op schoolplaten
(december 2016 – december 2017)

Er was eens …
Sprookjes en de industriële revolutie
(september 2015 – november 2016)

Zeeschepen op Schoolplaten
Zeebonken, zeeschuimers en meer!
(september 2012 – november 2013)
Zo natuurlijk. De Slijperserie
(september 2012 – november 2013)

Het zuivelproces
(september 2012-november 2013)

Het leven volgens Koekkoek en Jetzes
(september 2011 – september 2012)

Vaderlandse Geschiedenis
(september 2010-september 2011)

Verdwenen Nederland
(september 2009-september 2010)